Przeżyła piekło Syberii, teraz dostanie Order Orła Białego. Wielkie wzruszenie na zjeździe weteranów w USA

Łzy szczęścia i owacje na stojąco. Blisko 100-letnia Helena Knapczyk, która jako dziecko cudem przetrwała sowiecką zsyłkę na Syberię, odbierze z rąk prezydenta Karola Nawrockiego najwyższe polskie odznaczenie. Ta niezwykła wiadomość zelektryzowała uczestników historycznego zjazdu polskich weteranów w Filadelfii.

Rada Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP), najstarszej polskiej organizacji kombatanckiej na świecie, spotkała się w weekend 14-15 listopada na obradach w Filadelfii. Wybór miejsca obrad najważniejszego – obok Walnego Zjazdu – organu decyzyjnego SWAP nie był przypadkowy. To właśnie w tym mieście w 1776 roku uchwalono Deklarację Niepodległości, a w 2026 roku stało się ono głównym centrum jubileuszu America 250.

Dla organizacji wywodzącej się z „Błękitnej Armii” gen. Józefa Hallera miasto to jest także symbolem polsko-amerykańskiego braterstwa broni, zapoczątkowanego przez bohaterów obu narodów: generałów Tadeusza Kościuszkę i Kazimierza Pułaskiego. Termin obrad również niósł głęboką symbolikę – zwołano je tuż po obchodach polskiego Święta Niepodległości oraz amerykańskiego Dnia Weteranów.

Rada zwołana w dniach 14–15 listopada wpisała się w podwójny jubileusz. Z jednej strony, 250 lat od powstania Stanów Zjednoczonych, z drugiej trwająca od ponad wieku obecność polskich weteranów w amerykańskim życiu publicznym

– podsumował Komendant Naczelny SWAP Tadeusz Antoniak.

Wybór terminu i miejsca obrad wskazuje na kierunek, jaki Stowarzyszenie chce nadać swoim działaniom w roku 250-lecia USA: silniejsze podkreślenie polsko-amerykańskiego braterstwa broni, od Pułaskiego i Kościuszki, poprzez hallerczyków, aż po współczesnych weteranów służących w Siłach Zbrojnych USA. Musimy iść z duchem czasu i stawiać na młodych

– dodał.

Podziękowania z Polski i pamięć o bohaterze z Afganistanu

Podczas obrad delegaci z USA i Kanady omawiali kwestie organizacyjne, finansowe oraz programowe na nadchodzący rok. Zgodnie z tradycją obrady zwieńczyła wspólna sesja weteranów oraz obradującego równolegle Korpusu Pomocniczego Pań (KPP) przy SWAP. W jej trakcie ogłoszono dwie ważne wiadomości.

Pierwszą z nich przekazał Komendant Okręgu 4 SWAP Jacek Szklarski, wręczając Komendantowi Naczelnemu Tadeuszowi Antoniakowi pamiątkową tablicę od wójta gminy Krasocin (woj. świętokrzyskie) Ireneusza Gliścińskiego. To wyraz wdzięczności za zaangażowanie polonijnych weteranów w uroczystość nadania Centrum Kultury w Olesznie imienia sierżanta sztabowego Michaela Ollisa – amerykańskiego żołnierza, który w 2013 roku w Afganistanie własnym ciałem osłonił polskiego oficera, kpt. Karola Cierpicę, oddając za niego życie.

Jak przypomniał Jacek Szklarski, kpt. Karol Cierpica, pochodzący właśnie z Oleszna, jest honorowym członkiem SWAP, a otwarcie placówki w obecności głowy państwa było dla całego środowiska niezwykle ważnym wydarzeniem.

Order Orła Białego dla blisko 100-letniej sybiraczki

Prawdziwe wzruszenie wywołała jednak druga wiadomość przekazana przez Tadeusza Antoniaka. Prezydent RP Karol Nawrocki podjął decyzję o nadaniu najwyższego polskiego odznaczenia – Orderu Orła Białego – Helenie Knapczyk, Naczelnej Komendantce Korpusu Pomocniczego Pań przy SWAP. Pani Helena jest dopiero drugim, obok rzeźbiarza Andrzeja Pityńskiego, członkiem Stowarzyszenia wyróżnionym tym zaszczytem. Uroczyste wręczenie orderu zaplanowano na grudzień podczas wizyty Prezydenta RP na Florydzie.

W osobie Heleny Knapczyk zostały przez majestat Rzeczypospolitej Polskiej dostrzeżone losy setek tysięcy Polaków. Pozbawieni bezlitosnym rozkazem deportacji domów i całego dobytku, zamienieni w tułaczy i niewolników, rzuceni zostali na nieludzką ziemię. Ocaleni nie zapomnieli później o Polsce. Wielu walczyło o nią zbrojnie i poległo. Ci, co przeżyli, później już na obcej ziemi, swoją pracą, umiłowaniem tradycji i polskiej kultury, przekazując ją swoim dzieciom, działali zawsze na chwałę swojej utraconej ojczyzny

– podkreślił Tadeusz Antoniak.

Sama odznaczona, blisko stuletnia działaczka, w rozmowie z „Super Expressem” nie kryła ogromnych emocji.

Jak to usłyszałam, to trudno określić, jak ja się poczułam. Nie mogłam w to uwierzyć

– wyznała ze łzami w oczach Helena Knapczyk.

Jestem taka szczęśliwa i zadowolona, bo w życiu miałam dużo bardzo ciężkich, smutnych chwil. Ale to, co dzieje się teraz, zaliczam do jednych z najbardziej radosnych czasów. Porównałabym tę radość do tej, jak cieszyliśmy się, gdy dostaliśmy „amnestię” na Syberii i pojechaliśmy szukać polskiego wojska. A także do tej, jak pojechałam do Polski po raz pierwszy po 52 latach i maszerowałam na placu Józefa Piłsudskiego wraz z weteranami i Polakami z całego świata

– zdradziła.

Śladami Kościuszki i Pułaskiego

Po sobotnich obradach uczestnicy spotkali się na tradycyjnym żołnierskim poczęstunku w siedzibie Placówki 12 w Bensalem. Niedzielę, 15 listopada, poświęcono natomiast na poznawanie polsko-amerykańskiej historii Filadelfii. Delegaci odwiedzili nie tylko słynny Dzwon Wolności i Independence Hall, ale także Dom Kościuszki przy 301 Pine Street, gdzie generał mieszkał w latach 1797–1798, oraz miejsca związane z powołanym w 1778 roku Legionem Pułaskiego.

Zjazd zwieńczyła uroczysta msza święta w kościele św. Jana Kantego, którą odprawił ks. Konstanty Pruszyński. Po nabożeństwie Komendant Naczelny SWAP odznaczył duchownego Orderem Ignacego Paderewskiego oraz przybliżył zgromadzonym wiernym bogatą historię Stowarzyszenia.

Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce powstało w maju 1921 roku w Cleveland w Ohio. Założyli je ochotnicy z USA i Kanady, którzy w latach 1917–1919 walczyli o niepodległość Polski w szeregach Błękitnej Armii we Francji. Pierwszym Komendantem Naczelnym został dr Teofil Starzyński. Od początku misją organizacji była samopomoc – opieka nad inwalidami wojennymi, chorymi i potrzebującymi weteranami. Dzieło to wspierał sam Ignacy Jan Paderewski, przekazując w 1926 roku na Fundusz Inwalidzki 10 tys. dolarów (równowartość dzisiejszych ok. 1,3 mln dolarów).

Siedziba główna SWAP mieści się w Domu Weterana Polskiego przy 119 East 15th Street na Manhattanie w Nowym Jorku, gdzie działają również Muzeum Tradycji Oręża Polskiego oraz redakcja wydawanego nieprzerwanie od 1921 roku miesięcznika „Weteran”.

 

ROLKI