Paderewski wrócił do Nowego Jorku. Wielka gala i muzyczna podróż śladami wielkiego Polaka

Ignacy Jan Paderewski ponownie zagościł na Manhattanie! W Kaufman Music Center odbyła się uroczysta gala finałowa festiwalu „Paderewski Returns to New York”. Wieczór połączył znakomitą muzykę, historię i filmy dokumentalne, przypominając niezwykłe losy polskiego pianisty, kompozytora i męża stanu. Publiczność podkreślała, że koncert był nie tylko artystycznym wydarzeniem, ale także fascynującą lekcją historii.

Nowojorska gala, zorganizowana przez Fundację Kultury i Sztuki, była kulminacyjnym wydarzeniem tegorocznego festiwalu poświęconego Ignacemu Janowi Paderewskiemu. Wydarzenie odbyło się w znanej sali Merkin Concert Hall na Manhattanie, w roku 85. rocznicy śmierci wielkiego Polaka, który zapisał się w historii nie tylko jako jeden z najwybitniejszych pianistów swojej epoki. Było to również hołd dla patrioty i dyplomaty, który swoją popularność wykorzystał do promowania polskiej kultury oraz zabiegania o poparcie dla niepodległości Polski.

Muzyka, która przeniosła publiczność w czasie

Program sobotniej gali był muzyczną podróżą do epoki Paderewskiego. Znalazły się w nim utwory Fryderyka Chopina (m.in. „Etiuda rewolucyjna”), Ferenca Liszta („La Campanella”), Stanisława Moniuszki, Mieczysława Karłowicza, Franza Schuberta, Charles’a Gounoda, Georga Friedricha Händla oraz samego Paderewskiego („Menuet G-dur” i „Melodia Ges-dur”).

Na scenie wystąpili pianiści Nicholas Koponyas oraz Victoria Wong, uczestniczka Konkursu Chopinowskiego, której brawurowe wykonanie „Andante spianato et Grande Polonaise brillante” Fryderyka Chopina spotkało się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności. Wśród artystów znaleźli się też sopranistka Maya Hussein oraz znany Polonii 10-letni wokalista i aktor Andrew Michon. Wieczór poprowadziła Julia Wojcicki.

– Paderewski jest jedną z tych niezwykłych postaci w historii muzyki, które potrafiły robić wszystko. Był kompozytorem, pianistą, politykiem, ale przede wszystkim wspaniałym liderem. Potrafił przewodzić ludziom i inspirować ich do działania

– powiedział po występie Nicholas Koponyas. Pianista zwrócił też uwagę, że poza Chopinem polska muzyka jest w USA wciąż zbyt słabo znana.

Młodzi Amerykanie powinni dowiedzieć się o Paderewskim znacznie więcej. Tym bardziej, że był on mocno związany z historią Nowego Jorku

– stwierdził.

Cztery filmy i niezwykła historia Paderewskiego

Jednym z najważniejszych elementów gali była premiera filmu dokumentalnego „Paderewski, The Legacy Lives On”, który zabrał widzów w podróż śladami artysty pozwalając spojrzeć na Nowy Jork jego oczami i odkryć, jak wiele z jego obecności pozostało do dzisiaj. Archiwalne fotografie, dawne artykuły prasowe oraz opowieści o życiu prywatnym i działalności publicznej Paderewskiego pozwoliły również spojrzeć na niego jako na człowieka o niezwykłej osobowości i ogromnym wpływie na historię Polski.

To był bardzo dobry koncert, podczas którego naprawdę dużo dowiedziałam się o Paderewskim. Nie wiedziałam wcześniej, że był także filantropem

– powiedziała Jennifer M. Costa, przyznając, że ten wieczór był dla niej interesującym i pouczającym wydarzeniem.

Podobne wrażenia miała Emilia Kopala.

Koncert był hołdem dla jednego z naszych największych patriotów, człowieka o ogromnym talencie i niezwykłych zasługach dla Polski. Dzięki temu, że był fenomenalnym artystą, poznał wielu wpływowych ludzi i polityków zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Europie. Te kontakty wykorzystał później, aby pomóc Polsce odzyskać niepodległość po pierwszej wojnie światowej

– podkreśliła Emilia Kopala.

Jej zdaniem ogromnym atutem gali było połączenie występów muzycznych z materiałami archiwalnymi.

Bardzo podobały mi się stare fotografie i kopie dawnych artykułów prasowych. Mogliśmy zobaczyć, jak wyglądał Paderewski, poznać jego rodzinę, a także zobaczyć, jak wyglądał Nowy Jork w tamtych czasach. To było naprawdę fascynujące

– dodała.

Paderewski nadal łączy. Nie tylko Polskę i Amerykę, ale też pokolenia

Ważną częścią tegorocznego festiwalu był projekt edukacyjny „Młodzi Ambasadorzy Paderewskiego”, skierowany do młodzieży szkolnej. Uczestnicy konkursu odpowiadali na pytanie: „Co historia Ignacego Paderewskiego znaczy dla mojego pokolenia?”. Spośród kilkudziesięciu zgłoszonych prac wybrano 18, a ich autorom przyznano tytuł Młodych Ambasadorów Ignacego Paderewskiego 2026.

Zależało nam, aby historia Paderewskiego nie była jedynie wspomnieniem o wybitnej postaci z przeszłości, lecz stała się inspiracją dla młodych ludzi do refleksji nad odpowiedzialnością, służbą wspólnocie, działalnością społeczną, odwagą w działaniu oraz przywiązaniem do własnego dziedzictwa

– podkreśliła Jolanta Wodiczko, szefowa Fundacji Kultury i Sztuki, która była organizatorem festiwalu. Jej zaangażowanie i pracę na rzecz promocji polskiej kultury oraz przywracania pamięci o wielkich postaciach polskiej historii zostały docenione kilkuminutową owacją na stojąco.

Steinway & Sons – historia fortepianu z wagonu kolejowego

Na szczególne podkreślenie zasługuje udział firmy Steinway & Sons, jednego z partnerów i sponsorów festiwalu. Związek tej słynnej nowojorskiej marki z Paderewskim ma bowiem niezwykłą historię. To właśnie ona odegrała kluczową rolę w rozwoju amerykańskiej kariery polskiego pianisty. William Steinway wsparł jego pierwsze wielkie tournée po Stanach Zjednoczonych w 1891 roku. Współpraca okazała się ogromnym sukcesem zarówno dla artysty, jak i producenta fortepianów.

Podczas kolejnej trasy koncertowej w latach 1892–1893 Paderewski podróżował po Ameryce z własnym fortepianem Steinwaya, przewożonym specjalnym wagonem kolejowym pod opieką dedykowanego technika. Instrument ten, wyprodukowany w Nowym Jorku w 1892 roku, znajduje się obecnie w zbiorach Smithsonian Institution w Waszyngtonie.

Wśród partnerów festiwalowej gali znaleźli się ponadto Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, The Sembrich, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Polish Cultural Institute New York, Polski Instytut Naukowy w Ameryce oraz organizacje polonijne wspierające promocję polskiej kultury.

Wydarzenie odbyło się pod honorowym patronatem ambasadora Krzysztofa Szczerskiego, Stałego Przedstawiciela RP przy ONZ, Konsula Generalnego RP w Nowym Jorku Mateusza Sakowicza, Centrum im. Ignacego Paderewskiego w Kąśnej Dolnej oraz Muzeum Polskiego w Ameryce. „Super Express” był jednym z partnerów medialnych wydarzenia.

 

ROLKI