Wernisaż odbył się w piątkowy (13 listopada) wieczór w galerii PIASA na Manhattanie. Nie było to jednak zwykłe otwarcie wystawy. Było to przede wszystkim spotkanie poświęcone człowiekowi, który przez lata tworzył w Nowym Jorku, zdobywał przyjaciół i łączył ludzi poprzez sztukę.
Kiedy Janusz wyjechał do Polski w 2019 roku, już nigdy nie wrócił do Nowego Jorku. Wiedziałem, że wielu nowojorczyków nie miało okazji, aby wspólnie przeżyć jego odejście, spotkać się i uczcić jego pamięć. Chciałem, żeby ta wystawa przypomniała Nowemu Jorkowi jego niezwykłego ducha, umiejętność łączenia ludzi i oczywiście jego wspaniałą twórczość
– powiedział organizator wystawy, który przez dziesięć lat współpracował z Gilewiczem. Razem malowali, organizowali wystawy, podróżowali i realizowali projekty artystyczne.
W 2019 roku miałem szczęście podróżować z Januszem niemal po całym świecie. Organizowaliśmy wystawy i wspólne sesje malarskie, aż w końcu dotarliśmy do Polski, w której Janusz nie mieszkał od ponad 30 lat. Każda praca na tej wystawie jest w pewnym sensie hołdem dla naszej dziesięcioletniej współpracy. Janusz nauczył mnie bardzo wiele, nie tylko o malarstwie, ale również o życiu
– wspominał Roberts.
Bret Roberts podkreślał, że zależało mu nie tylko na pokazaniu obrazów, lecz także na stworzeniu przestrzeni do rozmowy i wspomnień.
Chciałem stworzyć atmosferę, w której ludzie będą mogli rozmawiać o Januszu. Chciałem również opowiedzieć nowojorczykom, czym zajmował się podczas ostatnich lat swojego życia w Polsce. Przywiozłem jego obrazy z Polski i chciałbym zorganizować kolejne wystawy jego twórczości
– mówił.
Gilewicz zmarł 7 maja 2025 roku w Krakowie. Jego prochy spoczęły w Nowym Żmigrodzie. Po śmierci artysty Roberts zorganizował wydarzenia go upamiętniające, m.in. w Krakowie, Warszawie i Nowym Żmigrodzie. Szczególne miejsce w tych wspomnieniach zajmuje Opole, rodzinne miasto Janusza Gilewicza.
W listopadzie ubiegłego roku wróciłem do Opola, aby przygotować wyjątkowy wieczór sztuki i muzyki poświęcony Januszowi. Występowaliśmy z muzykami Filharmonii Opolskiej i jej pięćdziesięcioosobowym chórem. Wspólnie z Sebastianem Litnerem przygotowałem wystawę ostatnich prac Janusza. Dwa obrazy, które namalowaliśmy razem, zostały sprzedane lokalnym muzeom. Janusz został również pośmiertnie uhonorowany kluczem do miasta
– opowiadał Bret Roberts.
Podczas nowojorskiego spotkania szczególnie poruszające były wspomnienia przyjaciół artysty. Każdy zapamiętał Gilewicza nieco inaczej, ale wszyscy podkreślali jego wyjątkową osobowość, poczucie humoru i niezwykłą wrażliwość.
Janusz był wyjątkowym artystą. Miał bardzo zabawną duszę i równie zabawną rękę. Zawsze będzie z nami. Dla niego szczęście i dobra zabawa były ważniejsze niż sukces
– powiedział John Ryder.
Bardzo osobistym wspomnieniem podzielił się również Daniel Kluzewicz, którego z Gilewiczem łączyła wieloletnia przyjaźń.
Janusz był dla mnie jak brat. Mieliśmy podobną wrażliwość i podobne przeżycia. Kiedy wrócił do Polski, zawsze spotykałem się z nim podczas moich wizyt u rodziny. Teraz bardzo mi go brakuje. Był dla mnie jak lekarstwo. Żałuję, że nie spędziłem z nim więcej czasu
– mówił wzruszony.
Kluzewicz zachował po przyjacielu nie tylko wspomnienia, ale również osobiste pamiątki.
Mam jego malutki obrazek i kurtkę. Ta, która tutaj wisi, jest moja
– dodał.
Bretowi Robertsowi po Gilewiczu został z kolei… film „The Dream Lover”, do którego scenariusz napisał Janusz.
Właściwie właśnie od pomysłu zrealizowania filmu rozpoczęła się nasza współpraca. Przez lata mieliśmy nadzieję, że uda nam się go nakręcić, i w końcu w 2023 roku to zrobiliśmy
– opowiadał Bret Roberts.
Film jest obecnie na etapie montażu, nad którym w Warszawie pracuje Łukasz Borkowski.
Janusz napisał ten film na podstawie prawdziwego snu. Teraz pracujemy nad jego ukończeniem. Przejąłem reżyserię na etapie postprodukcji i mam poczucie, że Janusz gdzieś z góry nadal obserwuje naszą pracę. To dla mnie ogromna przyjemność i zaszczyt móc w ten sposób pamiętać o przyjacielu
– podkreślił Roberts. Uważa też, że nowojorska wystawa nie powinna być ostatnim wydarzeniem poświęconym twórczości Gilewicza. Chciałby nadal prezentować jego obrazy i przypominać kolejnym odbiorcom dorobek polskiego malarza.
Póki co, zainteresowani obcowaniem z jego sztuką mogą skierować kroki do siedziby Polish Institute of Arts and Sciences of America (208 East 30th Street, New York, NY 10016), gdzie do 18 grudnia otwarta będzie wystawa. Standardowe godziny otwarcia galerii to wtorek–czwartek w godz. 10 am – 3 pm.