Na skrzyżowaniu East 66th Street i York Avenue, tuż przy głównej bramie Uniwersytetu Rockefellera na nowojorskim Manhattanie, oko cieszy się nowa tablica z nazwiskiem polskiej uczonej. To symboliczne miejsce będzie od teraz przypominać Amerykanom i turystom o kobiecie, która swoimi odkryciami zrewolucjonizowała naukę.
Uroczystość zgromadziła przedstawicieli władz miasta, polskich dyplomatów, parlamentarzystów, naukowców, Polonię oraz młodzież szkolną. Ceremonię prowadziła Oliwia Bąk, utalentowana polonijna artystka. Jednym z jej głównych gości była Martyna Wojciechowska, znana polska podróżniczka, dziennikarka i działaczka społeczna, zaproszona przez Konsula Generalnego RP w Nowym Jorku Mateusza Sakowicza do wzięcia udziału w wyjątkowym wydarzeniu.
Wojciechowska przypomniała postać niezwykłej Polki, pierwszej kobiety, która zdobyła Nagrodę Nobla, ale też pierwszej i jedynej osobą w historii, która zdobyła dwie Nagrody Nobla w różnych dziedzinach naukowych – fizyce i chemii.
Zawsze powtarzam: niemożliwe nie istnieje. Maria Skłodowska-Curie udowodniła to ponad sto lat temu
– stwierdziła podróżniczka, która sama inspiruje tysiące osób.
Wojciechowska podkreśliła też, zwracając się do młodych ludzi, że Curie-Skłodowska na zawsze zmieniła naukę i historię, ale nigdy nie zapomniała, skąd pochodzi.
W czasach, gdy Polska nie istniała nawet na mapie świata, zachowała swoje panieńskie nazwisko i z dumą pielęgnowała swoją polską tożsamość. Jej historia przypomina nam o czymś, o czym nigdy nie powinniśmy zapominać: każda i każdy z nas może przesunąć horyzont. Jesteśmy zdolni do więcej, niż myślimy, i do znacznie więcej, niż wmawia nam świat
– dodała.
Podzieliła się też, przechodząc już na język polski, przemyśleniami na temat patriotyzmu.
Dla mnie patriotyzm to nie tylko sztandary i wielkie hasła. Dla mnie patriotyzm to jest codzienna praca, to jest... to jest bycie razem, to jest bycie dla ludzi. To jest uważność na drugiego człowieka
– powiedziała, podkreślając też dumę z tego, że może mówić w imieniu kobiet, „którym kiedyś ktoś powiedział, że są niewystarczające, że nie dadzą rady albo że im nie wypada”.
Historia dzieje się teraz. Tą ulicą Manhattanu będą codziennie przechodzić tysiące ludzi z całego świata i tak bardzo się cieszę, że poniosą to nazwisko – Skłodowska – do swoich miejsc. I że będą przypominać też o Polsce, którą podziwia cały świat i która miała odwagę ten świat zmieniać
– dodała, przyznając, że to jeden z najlepszych dni w jej życiu. - Naprawdę. Nie mogłabym być bardziej dumna z bycia Polką – dodała.
Głos podczas ceremonii zabrali też Julie Menin, przewodnicząca Rady Miasta Nowy Jork, reprezentująca administrację burmistrza Nowego Jorku Ana María Archila, komisarz ds. międzynarodowych, Konsul Generalny RP w Nowym Jorku i prof. Agata Smogorzewska, polska naukowczyni związana z Uniwersytetem Rockefellera, której obecność była szczególnie symboliczna.
Jedną z największych niespodzianek uroczystości przygotowała firma ElevenLabs, specjalizująca się w technologii sztucznej inteligencji i syntezy mowy. Kamil Słodacki, Audio Director w ElevenLabs, zaprezentował cyfrowo odtworzony głos Marii Skłodowskiej-Curie, która zmarła w 1934 roku.
Dla niektórych osób niespodzianką może być też fakt, że polska uczona miała już ulicę swojego imienia w Nowym Jorku. W 1935 roku, zaledwie rok po śmierci noblistki, na Manhattanie pojawiła się „Marie Curie Avenue”. Jednak około 1940 roku, w wyniku przebudowy dróg wzdłuż East River, ulica zniknęła z mapy miasta. Teraz, po 86 latach, historia zatoczyła koło. I to w nieprzypadkowym miejscu. Położony po sąsiedzku Uniwersytet Rockefellera należy do najważniejszych ośrodków badań biomedycznych na świecie, a odkrycia Skłodowskiej-Curie miały ogromne znaczenie dla rozwoju współczesnej fizyki, chemii i medycyny.
Maria Skłodowska-Curie urodziła się 7 listopada 1867 roku w Warszawie. W 1903 roku została pierwszą kobietą, która otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. W 1911 roku zdobyła drugiego Nobla, tym razem z chemii. Jej odkrycia, w tym badania nad promieniotwórczością oraz odkrycie polonu i radu, otworzyły nowe możliwości dla światowej nauki i medycyny. W 2027 roku przypada 160. rocznica urodzin polskiej noblistki.
